home

abonnement

mediakaart

verschijningsdata

adverteren

nieuwsbrief

colofon

tarieven ATW.nl

Temsa Safari HD: spaarbus

Turkse bus met DAF-motor

Ook bij busfabrikanten gaat niet alles in één keer goed. Zeker bij nieuwkomers in het vak duurt het een tijdje voordat alles gaat zoals gepland. Maar uiteindelijk lukt het dan meestal wel. Zo'n 'nieuwkomer' is Temsa. Hoewel nieuwkomer: ze draaien al weer ruim 25 jaar mee op de busmarkt, waarvan tien jaar in West-Europa. Voor ons was het de derde keer dat we kennis maakten met een voertuig van Temsa. En voor het eerst dat die kennismaking perfect verliep. In zoverre hebben ze van het recente verleden waarschijnlijk geleerd.


Testrapport informatie:

Uitgave nummer: 5
Uitgave datum: 19-08-2010
Jaargang: 62


Een beetje achtergrond


Temsa is een ambitieuze Turkse busfabrikant, onderdeel van de Sabançi groep, een van de Turkse conglomeraten die een flink deel van de economie in dat land beheersen.
Actief als busfabrikant is Temsa sinds 1984, toen ze het importschap voor Turkije kreeg van de Mitsubishi bedrijfsauto's. Op basis van de Mitsubishi buschassis werden de eerste bussen gebouwd onder de merknaam Temsa, overgenomen van Temsa Global, de in staal handelen-de dochter van Sabanci die de stalen profielen leverde voor deze eerste bussen. Die eerste bussen waren nog bestemd voor de eigen thuismarkt en de markten in het Midden-Oosten.
Maar de ambities van Temsa reikten verder. Aan het begin van dit decennium stonden ze ineens op de Busworld tentoonstelling in Kortrijk, met een programma bussen dat helemaal gefocusseerd was op de Westeuropese markt. Meespelen in het legioen van de grote Europese merken was hun ambitie, met daarachter zo ongeveer dezelfde redenering die ook de Chinese busfabrikanten hanteren, die op dit moment naar Europa komen: als we op de Europese markt geaccepteerd worden, hebben we daar in de rest van de wereld alleen maar profijt van.
Temsa is zo langzamerhand een geaccepteerd merk in ons deel van de wereld, inmiddels lopen er ruim 50 bussen van dit merk in de Benelux. In stilte hebben ze een redelijk stukje van de markt voor toerbussen voor zich weten te reserveren, waarbij de verhouding tussen prijs en kwaliteit hun sterkste argument is. Veel bus voor een aantrekkelijke prijs, dat is de formule van Temsa. Het is een formule die niet alleen in Nederland en België aanslaat, in Frankrijk doet Temsa het zo mogelijk nog beter. Het verdwijnen van Renault als busmerk sloeg daar een bres in de markt, waar Temsa een flink deel van wist op te vullen. Inmiddels rijden daar enkele honderden bussen van dit merk. Ook in Duitsland, de 'Hochburg' van Setra, Mercedes-Benz en Neoplan, doen ze het niet verkeerd. Ook daar lopen al vele tientallen Temsa's. Kortom, de Turken hebben hun plaatsje veroverd. Er zijn ook ambities voor de Verenigde Staten, maar dat gaat minder voorspoedig, evenals de activiteiten in Egypte. Temsa was van plan daar ook een stevige voet aan de grond te krijgen, maar dat is tot nu toe niet gelukt. De Egyptische fabriek draait op een fractie van de capaciteit. Waarschijnlijk leren ze daar weer van, dat de weg van de geleidelijkheid nog niet zo verkeerd is.

Safari als duizendpoot


In eerste instantie kwam Temsa de Europese markt op met een breed programma aan toerbussen, met daarin voor elk segment het passende model.
Voor de top van de markt was er de Diamond. In de praktijk bleek dat een bus waar de formule van veel kwaliteit voor een aantrekkelijke prijs niet helemaal uit de verf kwam, met als gevolg een achterblijvende marktpositie. Andere bussen uit het leveringsprogramma zijn de nu geteste Safari, als veelzijdig model leverbaar in een aantal uitvoeringen van lijnbus tot coach, en verder de Tourmalin tweeverdiener en de Opalin midibus. Van dat viertal is de Safari de meest veelzijdige bus. Hij is leverbaar in een aantal uitvoeringen, in grote lijnen gebaseerd op de beide basismodellen HD en RD, met een bagageruimte van resp. 10 en 8,5 kuub als essentiële verschil. Verder zijn er wat verschillen ten aanzien van de aandrijflijn. De RD is leverbaar met een DAF of een MAN motor met beperkte prestaties, terwijl de HD als topmodel van het Safari programma wordt aangedreven door een DAF MX300 motor, met een hoogste vermogen van 300 kW (408 PK) bij 1900 omwentelingen per minuut en een hoogste koppel van 1950 Nm tussen 1000 en 1500 toeren van de krukas. Een pittige krachtbron, die de bus een behoorlijke potentie geeft.
De Safari behoort tot de oudste modellen uit het Temsa programma, in die zin dat hij al sinds 2001 leverbaar is. Alle andere Temsa's werden in de jaren daarna gelanceerd. Inmiddels is de Safari ook al een aantal keren onder handen genomen en wat betreft vormgeving en techniek aangepast aan de veranderende wensen van de klanten en de gewijzigde wetgeving. Zo voldoet de DAF motor inmiddels aan de Euro 5 emissie-eisen, en is hij optioneel zelfs leverbaar in EEV-uitvoering. Als versnellingsbak wordt al enige tijd niet meer uitsluitend een handgeschakelde ZF bak geleverd, maar kan er ook een AS-Tronic gerobotiseerde bak worden gemonteerd.
Wat de actieve en passieve veiligheid betreft voldoet de Safari HD ook helemaal aan de wettelijke eisen. Hij beschikt over een geïntegreerde rolbeugel die bij een eventueel omkantelen van de bus moet voorkomen dat het passagiersgedeelte in elkaar gedrukt wordt. In combinatie met veiligheidsgordels op alle stoelen zou dat het letsel bij een ongeval fors moeten beperken. Wat de actieve veiligheid betreft beschikt de Safari HD over een elektronisch geregeld rem-systeem met geïntegreerde retarder, uiteraard voorzien van ABS, maar ook van de anti-doorslipregeling ASR. Als je al dat soort elektronica en de bijbehorende hardware al in je bus hebt zitten is de stap naar de ESC ofwel elektronische stabiliteitscontrole als volgende beveilingsstap snel gezet. Een gierhoeksensor en wat aangepaste software erbij en je bent in wezen klaar. De huidige generatie Safari HD beschikt over al dat soort voorzieningen, en is daarmee wat betreft veiligheid op het niveau van de West-Europese concurrentie.

Goede werkplek


Wij reden de Temsa Safari HD in de uitvoering zoals die was gespecificeerd door een klant, Ahrens Travel uit Hilversum.
Het leverde wat extra voorzieningen op bij onze testbus, zoals verlichting bij de achterwielen aan de onderzijde van de bus, zodat bij het manoeuvreren de positie van die wielen goed te zien is. Verder heeft de bus verlichting in de bagageruimte.
De werkplek voor de chauffeur ziet er goed en overzichtelijk uit, met een instrumentenpaneel dat alleen het hoogstnodige aangeeft, op het moment dat het noodzakelijk is. Alle schakelaars zitten links en rechts naast het instrumentenpaneel, de bediening van de airco zit rechts evenals de audiovisuele apparatuur. Het is allemaal in wezen zoals je het verwacht, dus vindt je heel gemakkelijk je weg in deze werkomgeving, ook als je niet elke dag achter het stuur van een Temsa Safari zit. Overigens is dat stuur verstelbaar, evenals uiteraard de bestuurdersstoel, zodat de positie van de chauffeur goed aan te passen is aan zijn postuur.
De versnellingsbak wordt bediend met het bekende AS-Tronic pookje, dat naast de chauffeursstoel op een console staat. In dwarsrichting kies je neutraal, manueel of automatisch, in langsrichting kun je eventueel ingrijpen in de automatische keuze van de bak door een versnelling hoger of lager te kiezen als je daar behoefte aan hebt en daarmee de aandrijflijn denkt te helpen.
Standaard is de hoeveelheid bergruimte voor de chauffeur bij de Safari niet al te groot, maar een bak voor de brandblusser, die aan de wandzijde naast de chauffeursstoel is geplaatst, vormt een aardig alternatief. In Nederland moet de brandblusser namelijk standaard bij de voorste ingang zijn geplaatst, om voor iedereen gemakkelijk bereikbaar te zijn. Het betekent dat die bak beschikbaar komt als bergruimte. Een kluis is gemonteerd onder de middengang, op een zodanige manier dat hij normaal gesproken niet te verwijderen is.
De Temsa constructeurs kozen bij de Safari voor de inbouw van staande pedalen. Onze voorkeur is dat niet, simpelweg omdat deze pedalen niet altijd mooi te doseren zijn. Met name bij een gerobotiseerde versnellingsbak hangt het schakelgedrag af van die dosering. Kun je het gaspedaal tot op de millimeter doseren, dan is het schakelproces heel goed onder controle te houden. Maar bij deze bus lukt het met name bij het wegrijden vaak niet helemaal. Maar dat is misschien een kwestie van gewenning. Mogelijk dat je er na een paar dagen achter het stuur absoluut geen last meer van hebt.
Met het rempedaal verliep het allemaal beter, dat was goed te doseren en bracht de bus snel tot stilstand, nadat er een hoeveelheid voorbereidend werk was gedaan met de intarder, een in de versnellingsbak geïntegreerde retarder van ZF. Want die werkte perfect.

Wendbaar


De Safari HD is een bus die te leveren is in twee lengtes, namelijk 12,20 meter en 13,00 meter. De extra 80 centimeter lengte van die tweede uitvoering krijgt hij door een met exact dat aantal centimeters verlengde wielbasis.
De voor- en achteroverbouw van beide modellen zijn dus gelijk, maar de afstand daartussen is aangepast. Onze testauto had de lengte van 13,00 meter. Bij het manoeuvreren hou je daar rekening mee, met name op rotondes en bij bochten vraagt het iets meer oplettendheid van de chauffeur. Daarbij vormen de beide buitenspiegels een uitstekend hulpmiddel. Ze geven een uitstekend zicht op de voor- en zijkanten van de bus, zij het dat de rechter elektrische rollo net in de spiegel zit, als je hem over de volle beschikbare lengte naar beneden laat zakken. Daarom is het zo handig dat er twee zitten, een linker en een rechter, want doorgaans zul je als chauffeur aan de linker rollo genoeg hebben.
Door de forse inslag van de onafhankelijk opgehangen voorwielen van maar liefst 55 graden, is de wendbaarheid van deze verlengde Safari echter uitstekend. We hebben het niet exact gemeten, omdat de fabrikant dat soort waarden altijd opgeeft, maar bij deze 13,00 meter lange variant zou de draaicirkel 25 meter zijn volgens die opgave. Zelf hebben we het gevoel dat daar nog een meter van af te snoepen is, wanneer je de wielen tot het uiterste indraait.
Andere praktische zaken waar je als chauffeur het nodige genoegen aan zult beleven, zijn de handige bergruimte voor gereedschappen en vloeistoffen linksachter. Ook zitten daar luchtdrukaansluitingen voor de ketels en luchtbediende componenten zoals de bedrijfsrem en de parkeerrem. Over de kofferruimte is ook goed nagedacht, hij heeft zoals al gezegd verlichting, maar ook een afwerking van de vloer die de bagage redelijk ontziet en goed schoon te houden is. Zo zijn er nog meer kleine details die het leven van de chauffeur met de Temsa Safari HD er bepaald niet onaantrekkelijk op maken, zoals de ventilator boven zijn hoofd die het effect van de eigen airco moet versterken.
Voor de ondernemer is het interessant te weten dat de Temsa Safari helemaal is opgebouwd op een roestvrijstalen structuur. Het betekent namelijk dat hij lang plezier beleeft aan zijn investering, omdat RVS qua corrosiebestendigheid onverslaanbaar is. Zo'n bus hou je lang mooi, wat ongetwijfeld weer een positief effect heeft op de restwaarde. En die is weer van invloed op de uiteindelijke exploitatiekosten. Overigens is de Safari ook goed voor het milieu, in die zin dat 85 procent van de gebruikte materialen recyclebaar is, en dat hij bij 100 km/uur precies op 1.300 omwentelingen per minuut zit, ofwel mooi onderin het zuinige toerengebied.

Goed voor de passagiers


Blijven over de passagiers: hoe is de Safari HD voor hen als reisgenoot? Deels hangt dat uiteraard af van de ondernemer, die de juiste keuzes moet maken bij het specificeren van de bus.
Waar hij niet zo veel invloed op heeft, is de kwaliteit van de vering. Dankzij de onafhankelijke wielophanging voor, met luchtvering en een stabilisator, en achter met vierbalgs luchtveren in combinatie met een starre as, zit het met dat rijcomfort wel goed. Als passagier heb je daar weinig over te klagen. Wat betreft het geluidsniveau is de Safari middelmatig, met 68 dB(A) voor- en achterin en 66 dB(A) bij de middendeur. Het is niet helemaal verwonderlijk als je ziet hoe vol de motorruimte zit: daar is nauwelijks nog ruimte te vinden voor een royale hoeveelheid dempend materiaal. Bovendien heeft het vaak te maken met de ophanging van de motor. Is die wat aan de harde kant, dan worden er meer trillingen vanuit het motorruim doorgegeven naar het interieur van de bus dan bij een wat softere ophanging.
Tegen het dak is er boven de passagiersstoelen bergruimte voor handbagage gemonteerd, die deels open en deels gesloten is. Verder bevinden zich in de onderkant van die bergruimte fraaie service units die de passagiers van licht en frisse lucht voorzien. In de bus die wij reden, waren verder twee grote beeldschermen gemonteerd, om het nodige amusement onderweg te kunnen tonen. Dankzij de inbouw van een forse tweekanaals versterker is het bijbehorende geluid uitstekend. Deze installatie tovert de bus om in een soort rijdende bioscoop.
De stoelen zijn uitstekend. Merkloos, zo op het eerste gezicht, maar ze hebben toch wel veel weg van Kiel meubels. In elk geval bieden ze een vergelijkbaar comfort, en zijn de stoelen langs het gangpad uitschuifbaar om wat meer ruimte in de breedte te creëren. Air conditioning is uiteraard aanwezig, welke toerbus kan nog zonder tegenwoordig. De keuze van merk en uitvoering is hier aan de klant.

Samenvattend


Wat de vormgeving betreft behoort de Temsa Safari tot de tijdloze verschijningen op busgebied. De uitwendige verschillen tussen de huidige Safari en de eerste versie uit 2000/2001 zijn niet bijster groot. Dat is goed voor de waardevastheid. Maar onderhuids is er bij deze jongste versie van de Safari veel veranderd in vergelijking met de eerdere varianten. Technisch is hij behoorlijk bij de tijd. Wat voor het mooi nog ontbreekt is een wat breder pakket aan optionele elektronische voorzieningen, zoals adaptive cruise control en lane guard warning. Hoewel: de ondernemer die nadenkt over de aanschaf van een Temsa Safari HD zal vooral gecharmeerd zijn van de aanschafkosten die hij bespaart in vergelijking met een Europese concurrent, en minder wakker liggen van het beperkte mogelijkheden die hem geboden worden om extra te investeren. Maar ook op die regel zijn er ongetwijfeld uitzonderingen.

 

Een veilige instap voor de passagiers.

 

Handige oplossing, deze handgreep rond het openingsmechanisme van de deur.

     

 

Bedieningspookje voor de AS Tronic: in de automatische stand functioneert deze bak het best.

 

Staande pedalen zijn niet onze voorkeur.

     

 

Het instrumentenpaneel geeft niet meer dan de hoogstnoodzake¬lijke informatie.

 

Blaupunkt Travel pilot CLX01 voor aansturing van de beeld- en geluidsinstallatie en tevens voor navigatie voor de chauffeur.

     

 

Het interieur ziet er goed uit.

 

De bergruimte tegen het dak is deels open en deels gesloten.

     

 

De elektrische centrale zit op een goed beschermde plaats in de bagageruimte.

 

Luchtaansluitingen in de afzonderlijke bergruimte voor de chauffeur.

     

 

Zeer eigentijdse verlichting.

 

Heel gemakkelijk een lampje verwisselen.

     

 

408 PK sterke DAF MX motor in de motorruimte: tamelijk vol.

 

Voor het reservewiel heeft Temsa ook nog geen andere plaats gevonden, het zit weer gewoon achter de voorbumper.

     

 

Verlichting voor de achterwielen is handig bij het manoeuvre¬ren.

 

Twee elektrisch bediende rollo's.

     

 

Treden en handrail zijn zodanig geplaatst dat je gemakkelijk naar binnen loopt.

 

     


© Atw.nl - Copyright 2006-2019, All right reserved. Schrijfveer Media Groep B.V.

HEBIC
vdl
Autoboek International
Hoornweg
vako
terberg
Sluitsnel
Trucks.nl
meiller
rino
Middelbos
scania
rdd
Capriël Nederland
Trailned
advertise
facebook
almic
Knapen
snapon
Cuppers